Game4V
>>
Công Nghệ
>>
Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều

Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều

 | 05/05/2017 10:21

Các game thủ console hẳn đã quen thuộc với D-pad, phím di chuyển 4 chiều vốn có mặt trong hầu hết các loại controller từ PS4, Xbox One tới Wii/Wii U. Nhưng ít ai biết được rằng, D-pad ra đời chỉ để khắc phục một lỗi thiết kế console của Nintendo mà thôi.

4 chiều

Nói tới D-pad thì chúng ta có thể dễ dàng hình dung tới phím di chuyển 4 chiều thường thấy ở các bộ điều khiển console, quen thuộc nhất là từ hệ máy NES với các game thủ ghiền điện tử 4 nút. Nút bấm này do Nintendo phát minh, nhưng nguồn gốc ra đời của nó lại khá kì quái – chỉ để giải quyết một lỗi thiết kế console của họ. Vì trước đó vào thập niên 70, Joystick mới được ưa chuộng nhất trên các hệ máy Arcade – tuy một số hãng sản xuất console như Intellevision và CollecoVision có cải tiến bằng dạng đĩa xoay nhưng nó khá khó sử dụng và cảm giác không thật sự tốt. Khi Nintendo chuẩn bị đưa Donkey Kong lên hệ máy Game & Watch vào năm 1982, họ phải đối đầu với một vấn đề nan giải là thiết kế nút di chuyển, vì bình thường các game đơn giản chỉ đòi hỏi 2 chiều di chuyển trái/phải, nhưng Donkey Kong lại đòi hỏi tới 4 chiều (cả lên/xuống nữa).

dpad-2 Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều 2

Gunpei Yokoi, kĩ sư trưởng của dự án Game & Watch đã khá đau đầu tìm kiếm một giải pháp phù hợp do đặc thù nắp gập của chiếc console này: Dùng Joystick cỡ nhỏ thì khó thao tác, dùng 4 phím lên xuống trái phải riêng biệt lại không gây cảm giác tốt, buộc game thủ phải nhìn xuống tay để biết chắc mình đang bấm đúng nút. Ông bèn thử áp dụng một mẫu thiết kế mới: Gắn liền 4 phím lên xuống trái phải vào một bề mặt, phía dưới là 1 viên bi cho phép phím có thể “lăn” giữa 4 chiều di chuyển dễ dàng, và đè lên cụm phím 4 chiều tách biệt. D-pad chính thức ra đời từ đây.

dpad-3 Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều 3

Thiết kế này ngay lập tức chứng tỏ được sự hữu hiệu của nó: Nhỏ gọn, cho phép Game & Watch đóng nắp dễ dàng, đem lại cảm giác tốt cho ngón tay người chơi, khi bấm 1 phím thì các phím kia trồi lên nên bạn dễ dàng biết được mình không bấm “lộn” nút. Mặc dù tiện dụng là thế, nhưng ban đầu Gunpei Yokoi và Nintendo không mấy quan tâm tới phát minh này, thậm chí các thế hệ Game & Watch sau còn trở về dùng phím 4 chiều tách biệt. Nintendo cũng không có ý định đăng ký tác quyền cho sản phẩm, nhưng nhờ sự thuyết phục của Ichiro Shirai, hãng cuối cùng cũng xin cấp tác quyền cho D-pad. Phím bấm này chỉ trở nên thật sự nổi tiếng khi hệ máy Famicom và sau đó là NES được phát hành – game thủ dễ dàng nhận thấy D-pad đem lại cảm giác phím bấm tuyệt hảo, giúp họ thoải mái tập trung vào game hơn là lo nhìn tay mình xem có bấm đúng nút không.

dpad-4 Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều 4

D-pad tiếp tục xuất hiện trong hầu hết các hệ máy console sau này của Nintendo, từ SNES, N-64, GameCube tới Wii/Wii-U. Tuy nhiên, hãng hoàn toàn không thể kiểm soát vấn đề “sao chép có sáng tạo” từ các công ty đối thủ dù đã đăng ký tác quyền – chỉ bằng cách thay đổi thiết kế bề mặt, vị trí viên bi, các cơ cấu bên dưới… đôi chút là Sega, Sony… đã dễ dàng tạo ra “D-pad” riêng của họ mà Nintendo không thể kiện cáo gì. Có lẽ vì nhận thấy giữ tác quyền D-pad không làm lợi mấy cho mình nữa nên Nintendo đã không gia hạn bằng sáng chế khi nó hết hạn vào năm 2005 – giờ đây, thiết kế D-pad đã trở nên phổ biến trên mọi loại controller, thậm chí bạn có thể tìm thấy D-pad trên các thiết bị điều khiển từ xa thông dụng một cách dễ dàng.

dpad-5 Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều 5

Một chi tiết khá lý thú là JoyCon của Switch không sử dụng D-pad mà dùng phím 4 chiều tách biệt, nhưng Pro Controller lại có D-pad – thật ra điều này cũng đơn giản, vì JoyCon được thiết kế 2 phần thay thế cho nhau được nên một có D-pad một không thì sẽ không ổn. Nhiều game thủ phỏng đoán đây cũng là “chiêu bài” của Nintendo để thúc họ bỏ thêm $80 ra mua controller riêng, giá khá chát nhưng lại rất cần thiết để chơi các tựa game AAA bây giờ.

dpad-6 Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều 6

dpad-7 Sự ra đời của phím di chuyển 4 chiều 7

Dù chỉ là một giải pháp chữa cháy ban đầu nhưng D-pad thực sự đã tạo ra một bước tiến mới cho công nghệ chế tạo controller, giúp game thủ thoải mái điều khiển 4 chiều hơn hẳn so với các thiết kế trước kia. Với sự tiến bộ của ngành công nghiệp game, D-pad đã dần nhường chỗ cho cần Analog với ưu thế di chuyển 360 độ, thao tác dựa trên độ mạnh/nhẹ của lực đẩy ngón tay… nhưng D-pad vẫn sẽ có chỗ đứng vững chắc trên các bộ điều khiển console mới – đơn giản vì thao tác số như chọn menu vẫn cần đến một phím bấm đơn giản, dễ sử dụng, và nó còn có thể làm phím tắt cho nhiều thao tác khác trong game.